Overzicht Hangverpakkingen Pakketzegels 1996-2020
Tussen 1 januari 1995 en 31 juli 2020 werden door de Nederlandse posterijen prepaid pakketzegels uitgegeven. In totaal kunnen 56 hoofdnummers van pakket- en servicezegels worden onderscheiden. In dat kader verschenen tevens hangverpakkingen, waarin deze zegels bij diverse verkooppunten in het schap werden aangeboden. Aanvankelijk gebeurde dit in beperkte mate in zogeheten hangzakjes, later in fraai vormgegeven hangboekjes van drukkerij Casparie en uiteindelijk in meer functionele hangverpakkingen volgens het kalendermodel.
Per 1 april 2021 werden alle nog in omloop zijnde pakketzegels ongeldig verklaard.
Hieronder volgt een overzicht van de verschillende uitgaven van hangverpakkingen.
1996–1998 Hangzakjes pakketzegels
In 1996 werden hangzakjes geïntroduceerd, aanvankelijk vermoedelijk als presentatiemateriaal of als proefproduct bij één of enkele testlocaties.
In de Catalogus van Nederlandse schapverpakkingen (H.H.R. van Hamel, 2007) is een gedetailleerd overzicht opgenomen. Een enkele afbeelding is daarin gereconstrueerd, aangezien in dat geval geen enkel exemplaar in verzamelingen bekend was. Bij vele andere hangzakjes gaat het om slechts enkele, of om een handvol bekende exemplaren.
Enkele voorbeelden van hangzakjes met pakketzegels periode 1996 en 1997
Bron: catalogus van Nederlandse schapverpakkingen (H.H.R. van Hamel, 2007).
1998 December Pakketzegels
Een klein deel van de oplage December Pakketzegels 1998 verscheen in Casparie hangboekjes.
1999–2000 Casparie hangboekjes pakketzegels
De fraai vormgegeven hangboekjes van drukkerij Casparie met reguliere pakketzegels verschenen medio 1999 in het schap. De oplagen waren klein, zodat de hangboekjes vermoedelijk slechts beperkt verkrijgbaar zijn geweest. Onder verzamelaars bestond in die periode bovendien nog weinig belangstelling voor hangverpakkingen in het algemeen en pakketzegels in het bijzonder. Complete hangboekjes uit deze reeks zijn tegenwoordig dan ook schaars.
Hangboekjes met pakketzegel:
Hangboekjes met pakketzegelboekje:
2000–2001 Casparie hangboekjes met AVP-pakketzegels
Op deze hangverpakkingen, die begin 2000 verschenen, stonden prominent de letters AVP. AVP-zegels waren bestemd voor standaardbezorging zonder aanvullende diensten, zoals PTT Post die minimaal verplicht was uit te voeren. Alle andere pakketdiensten, waaronder het vervoer van pakketten zwaarder dan 10 kilogram en het vervoer met aanvullende diensten, vielen vanaf 2000 onder de AVG, waarvoor een afzonderlijke reeks pakketzegels en hangverpakkingen werd uitgegeven.
2000–2001 Casparie hangboekjes met AVG-pakketzegels
Naast de AVP-pakketzegels voor standaardbezorging tot en met 10 kg (zie hiervoor) bracht PTT Post een nieuwe reeks AVG-pakketzegels uit voor pakketbezorging met uitgebreidere mogelijkheden. Een pakket met AVG-zegel mocht groter en zwaarder zijn (tot 30 kg) dan een AVP-pakket; voor navraag over AVG-pakketten was een speciaal telefoonnummer beschikbaar. De aanvullende diensten handtekening voor ontvangst, verhoogde aansprakelijkheid en rembours waren uitsluitend mogelijk in combinatie met de AVG-pakketzegel.
Het schap werd daarmee verfraaid met een reeks nieuwe hangboekjes, met keuze uit één AVG-pakketzegel of een AVG-pakketzegelboekje. Ten opzichte van de voorgaande reeks is het aantal thema’s in de vormgeving teruggebracht (alleen nog kazen en tulpen).
Hangboekjes met pakketzegel:
Hangboekjes met pakketzegelboekje:
2001–2002 Hangpakketzegels AVG
Terwijl de Casparie-hangboekjes werden uitverkocht, verschenen vanaf de eerste helft van 2001 losse hangpakketzegels in het schap. De klasse tot en met 1 kg was inmiddels vervallen.
2003–2006 Hangboekjes pakketzegels TPG Post AVP en AVG
Begin 2003 verschenen geheel nieuw vormgegeven pakketzegels in kalendermodel-hangboekjes. Gespecialiseerde verzamelaars onderscheiden varianten op basis van de pakketzegels in de boekjes:
-
pakketzegels met en zonder tekstuele aanwijzingen in de cirkels op de voorzijde;
-
pakketzegels met en zonder de alinea “Bezorging” op de achterzijde.
Een overzicht van de belangrijkste varianten volgt onder de afbeeldingen.
* Hangboekje 28.2 is bekend met inhoud 2x KF en 3x KJ (de barcodereeks die eigenlijk hoort bij de 5 kg AVP-zegels).
Opmerking: De pakketzegels voor de gewichtsklassen tot en met 10 kg (AVP) en 30 kg (AVG) verschenen niet in boekjes.
2006 Hangboekjes Basis en Zeker Pakketzegels TPG Post
Halverwege 2006 voerde TPG Post een vereenvoudiging van de pakketdiensten door. Voortaan kon worden gekozen uit twee diensten: “Basis Pakket” en “Zeker Pakket”. Bij deze vereenvoudiging hoorde een nieuw assortiment pakketzegels.
2007–2010 Hangboekjes Basis en Zeker Pakketzegels TNT Post
In het najaar van 2006 werd TPG Post omgedoopt tot TNT Post. Niet lang daarna verschenen ook de hangboekjes met pakketzegels in de nieuwe huisstijl. De blauwtint op het voorblad kon per druk variëren, zoals hieronder te zien is in een voorbeeld van HBPZ-35.
Net als bij de emissie van 2002 kunnen gespecialiseerde verzamelaars ook hier varianten onderscheiden op basis van de inhoud. Het gaat daarbij vooral om enkele opmerkelijke verschillen op de achterzijde van de pakketzegels.
* Van type 33.2 zijn hangboekjes bekend waarbij het woord “betaald” is weggevallen in de cirkel op de voorzijde van de pakketzegel, waar normaal “Frankering betaald Nederland” staat. Bij in verzamelingen bekende exemplaren komt dit voor op zegel 3 en 7, op zegel 8 of op zegel 10.
- Opmerking: De Zeker-pakketzegels hadden geen individuele barcodes. Die stonden op een verplicht begeleidend formulier.
2010 Hangboekjes Standaard en Aangetekend Pakketzegels TNT Post
Toelichting bij de indeling:
Vanaf 2010 worden hangboekjes voor Aangetekend Pakket zowel in de reeks HBA als in de reeks HBPZ opgenomen vanwege de gecombineerde positionering binnen het assortiment.
Eind november 2010 voerde TNT Post een verdere vereenvoudiging van het productassortiment door. Voor een nadere toelichting op de indeling in Standaard en Aangetekend wordt verwezen naar de pagina Aangetekend (HBA-09).
In dat kader verschenen nieuwe hangboekjes met Standaard en Aangetekend Pakketzegels.
2012–2021 Hangboekjes Standaard en Aangetekend Pakketzegels PostNL
In mei 2011 ging TNT Post over in PostNL. In de loop van 2012 verschenen de eerste pakketzegels in de huisstijl van PostNL. De standaardpakketzegel verscheen aanvankelijk in de kleur rood; in maart 2013 volgde een nieuwe oplage in de inmiddels bekende kleur oranje.
Dit waren de laatste prepaid pakketzegels in hangverpakkingen. De geldigheid van alle ooit uitgegeven prepaid pakketzegels eindigde op 31 maart 2021.
Ongebruikte schapverpakkingen
De meeste vroege, postfrisse Casparie-hangboekjes met pakketzegels zijn schaars. Van meerdere nummers zijn echter ongebruikte schapkaarten in omloop gekomen, soms ook als halffabricaat compleet met plakstrips. Men dient zich ervan bewust te zijn dat een dergelijke losse schapkaart relatief eenvoudig kan worden samengesteld tot een complete, ogenschijnlijk “luxe postfrisse” hangverpakking, mits men beschikt over de juiste inhoud.
Dit kan zowel het gevolg zijn van handelen met het oog op een hogere verkoopprijs als van een verzamelaar die een dergelijk product voor de eigen collectie heeft samengesteld. In dat laatste geval wordt daarvan doorgaans aantekening gemaakt in de verzameladministratie of bij het object in het album.
Pakketzegels als verzamelgebied
Pakketzegels vormen een interessant en veelzijdig verzamelgebied en zijn in de loop der jaren uitvoerig bestudeerd. De samensteller van deze website werkt momenteel aan een afzonderlijke overzichtswebsite die volledig is gewijd aan Nederlandse pakketzegels. De link zal te zijner tijd hier worden vermeld.
Speciale dank
Diverse afbeeldingen van de vroegste emissies tot en met 2001 zijn afkomstig uit de collectie Grootveld en het archief Collectweb.
De afbeeldingen bij HBPZ-08 en HBPZ-12 zijn ontleend aan de Catalogus van Nederlandse schapverpakkingen (H.H.R. van Hamel, 2007).